ЁЯПЫ рд╕ंрд╡िрдзाрди рджिрд╡рд╕: 26 рдирд╡ंрдмрд░ – рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдиींрд╡
ЁЯПЫ рд╕ंрд╡िрдзाрди рджिрд╡рд╕: 26 рдирд╡ंрдмрд░ – рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХी рдиींрд╡
рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों, рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै рд╣рдоाрд░े рдЖрдЬ рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ рдм्рд▓ॉрдЧ рдоें।
рдЖрдЬ рд╣рдо рдмाрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рджिрд╡рд╕ рдХी, рдЬिрд╕े рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 26 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рдмрдб़ी рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рдЧрд░्рд╡ рдХे рд╕ाрде рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
![]() |
рд╕ंрд╡िрдзाрди рджिрд╡рд╕: 26 рдирд╡ंрдмрд░ |
26 рдирд╡ंрдмрд░ 1949 рдХो рднाрд░рдд рдХी рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдиे рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХो рд╕्рд╡ीрдХृрдд (Adopt) рдХिрдпा рдеा।
рдЗрд╕ी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рджिрди рдХी рдпाрдж рдоें 2015 рд╕े рд╣рд░ рд╡рд░्рд╖ рдЗрд╕े рд╕ंрд╡िрдзाрди рджिрд╡рд╕ рдпा National Law Day рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
ЁЯСи⚖️ рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдиिрд░्рдоाрддा – рдбॉ. рднीрдорд░ाрд╡ рдЖंрдмेрдбрдХрд░
рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХो рдмрдиाрдиे рдоें рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рдбॉ. рдмी.рдЖрд░. рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рдХा рдеा।
рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдЙрди्рд╣ें ‘рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рд╢िрд▓्рдкрдХाрд░’ (Architect of Indian Constitution) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै? (Simple & Easy Explanation)
рд╕ंрд╡िрдзाрди (Constitution) рдХिрд╕ी рднी рджेрд╢ рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдиिрдпрдоों рдФрд░ рдХाрдиूрдиों рдХा рд╕ेрдЯ (Rule Book) рд╣ोрддा рд╣ै।
рдпाрдиी – рджेрд╢ рдХैрд╕े рдЪрд▓ेрдЧा, рд╕рд░рдХाрд░ рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░ेрдЧी, рдЬрдирддा рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдХ्рдпा рд╣ोंрдЧे рдФрд░ рдХрд░्рддрд╡्рдп рдХ्рдпा рд╣ोंрдЧे — рдпрд╣ рд╕рдм рд╕ंрд╡िрдзाрди рддрдп рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЗрд╕े рдЖрдк рдЖрд╕ाрди рднाрд╖ा рдоें рдРрд╕े рд╕рдордЭें:
ЁЯПЫ 1. рджेрд╢ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдХाрдиूрди рдХी рдХिрддाрдм
рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╡рд╣ рдХिрддाрдм рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рджेрд╢ рдЪрд▓ाрдиे рдХे рд╕рднी рдоुрдЦ्рдп рдиिрдпрдо рд▓िрдЦे рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдЬैрд╕े рд╕्рдХूрд▓ рдЪाрд▓ू рдХैрд╕े рд╣ोрддा рд╣ै – рдЙрд╕рдХे рдиिрдпрдо рд╣ोрддे рд╣ैं।
рд╡ैрд╕े рд╣ी рджेрд╢ рдХो рдЪрд▓ाрдиे рдХा рдиिрдпрдо-рдкुрд╕्рддрдХ = рд╕ंрд╡िрдзाрди।
ЁЯСи⚖️ 2. рд╕рд░рдХाрд░ рдХैрд╕े рдмрдиेрдЧी рдФрд░ рдХैрд╕े рдЪрд▓ेрдЧी?
рд╕ंрд╡िрдзाрди рдмрддाрддा рд╣ै:
рдЪुрдиाрд╡ рдХैрд╕े рд╣ोंрдЧे
рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХ्рдпा рдХाрдо рдХрд░ेंрдЧे
рдХोрд░्рдЯ рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░ेрдЧी
рд╕ंрд╕рдж рдХी рд╢рдХ्рддिрдпाँ рдХ्рдпा рд╣ैं
ЁЯСе 3. рдЬрдирддा рдХे рдЕрдзिрдХाрд░
рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╣рдоें рдХрдИ рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ (Fundamental Rights) рджेрддा рд╣ै рдЬैрд╕े:
рд╕рдоाрдирддा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░
рдмोрд▓рдиे рдХी рдЖрдЬ़ाрджी
рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░
рдХाрдиूрди рдХी рдирдЬ़рд░ рдоें рдмрд░ाрдмрд░ी
ЁЯУМ 4. рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рдХрд░्рддрд╡्рдп
рд╕ंрд╡िрдзाрди рдпрд╣ рднी рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рддि рдХ्рдпा рдХрд░्рддрд╡्рдп рдиिрднाрдиे рдЪाрд╣िрдП, рдЬैрд╕े—
рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рд╕рдо्рдоाрди
рдХрд░ (Tax) рджेрдиा
рджेрд╢ рдХी рдПрдХрддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा
рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рд░рдХ्рд╖ा
ЁЯдЭ 5. рд╕рдмрдХो рдмрд░ाрдмрд░ी – рди्рдпाрдп – рдЖрдЬ़ाрджी
рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рджेрд╢ рдоें рд╣рд░ рдХिрд╕ी рдХो
✔ рди्рдпाрдп (Justice)
✔ рдЖрдЬ़ाрджी (Liberty)
✔ рд╕рдоाрдирддा (Equality)
✔ рднाрдИрдЪाрд░ा (Fraternity)
рдоिрд▓े।
“рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╡рд╣ рдвांрдЪा (Framework) рд╣ै рдЬो рджेрд╢ рдХो рджिрд╢ा рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рджेрддा рд╣ै।”
рдЕрдЧрд░ рд╕ंрд╡िрдзाрди рди рд╣ो, рддो рджेрд╢ рдмिрдиा рдиिрдпрдоों рдХा рдЦेрд▓ рдмрди рдЬाрдПрдЧा। ЁЯУЪ рднाрд░рдд рдХा рд╕ंрд╡िрдзाрди – рдХ्рдпों рд╣ै рдЗрддрдиा рдЦाрд╕?
рднाрд░рдд рдХा рд╕ंрд╡िрдзाрди рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд▓िрдЦिрдд рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╣ै।
рдЗрд╕рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं:
- рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░
- рдХрд░्рддрд╡्рдп
- рд╢ाрд╕рди рдк्рд░рдгाрд▓ी
- рди्рдпाрдпрдкाрд▓िрдХा, рд╡िрдзाрдпिрдХा рдФрд░ рдХाрд░्рдпрдкाрд▓िрдХा рдХी рд╢рдХ्рддिрдпाँ
- рд╕рдоाрдирддा, рдЖрдЬ़ाрджी рдФрд░ рди्рдпाрдп рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд
рдпрд╣ рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╣ी рд╣рдоें рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
ЁЯЗоЁЯЗ│ рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ –
рд╣рдо рдмाрдд рдХрд░ेंрдЧे рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी—рдПрдХ рдРрд╕ी рдпाрдд्рд░ा рдЬिрд╕рдиे рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдХो рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рдмрдиाрдпा। рднाрд░рдд рдХा рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХेрд╡рд▓ рдХाрдиूрдиों рдХी рдХिрддाрдм рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрдЬ़ाрджी, рд╕рдоाрдирддा рдФрд░ рди्рдпाрдп рдХा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрдИ рджрд╢рдХों рдХी рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХे рдмाрдж рд╕ंрднрд╡ рд╣ुрдЖ।
ЁЯХ░️ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдиींрд╡ (1858–1947)
рднाрд░рдд рдоें рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╢ाрд╕рди рдХे рд╕ुрдзाрд░ों рд╕े рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдиे рдХрдИ рдРрд╕े рдХाрдиूрди рдмрдиाрдП, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рдЖрдзाрд░ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा।
рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े Indian Councils Act 1861 рдФрд░ 1892 рдоें рд╕ीрдоिрдд рд╕ुрдзाрд░ рд╣ुрдП, рдЬिрдирд╕े рднाрд░рддीрдпों рдХो рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдоें рдЫोрдЯी рднूрдоिрдХाрдПँ рдоिрд▓ीं। рд▓ेрдХिрди рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖрдпा 1909 рдХे рдоोрд░्рд▓े-рдоिंрдЯो рд╕ुрдзाрд░ों рд╕े, рдЬिрд╕рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рднाрд░рддीрдпों рдХो рдЕрд▓рдЧ рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдоिрд▓ा। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж 1919 рдХे рдоांрдЯेрдЧ्рдпू-рдЪेрдо्рд╕рдлोрд░्рдб рд╕ुрдзाрд░ों рдоें рдк्рд░ांрддीрдп рд╕рд░рдХाрд░ों рдоें рднाрд░рддीрдп рдоंрдд्рд░िрдпों рдХो рдЕрдзिрдХ рд╢рдХ्рддिрдпाँ рджी рдЧрдИं।
рдЗрди рд╕рдм рдоें рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдеा Government of India Act 1935
рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рд▓рдЧрднрдЧ 60% рд╣िрд╕्рд╕ा рдЗрд╕ी рдХाрдиूрди рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ै। рдк्рд░ांрддों рдХो рд╕्рд╡ाрдпрдд्рддрддा, рд╕ंрдШीрдп рдвांрдЪा, рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдХी рд╢рдХ्рддिрдпाँ рдЬैрд╕े рдХрдИ рдк्рд░ाрд╡рдзाрди рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП।
ЁЯПЫ️ рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХा рдЧрдарди рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг (1946–1949)
рднाрд░рдд рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рд╕ंрд╡िрдзाрди рдмрдиाрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЪुрдХी рдеी। 9 рджिрд╕ंрдмрд░ 1946 рдХो рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХी рдкрд╣рд▓ी рдмैрдардХ рд╣ुрдИ। рдЗрд╕ рд╕рднा рдоें рдХुрд▓ 389 рд╕рджрд╕्рдп рдеे, рдЬिрдирдХा рджाрдпिрдд्рд╡ рдеा—рдПрдХ рдРрд╕े рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЬो рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рднाрд░рдд рдХा рднрд╡िрд╖्рдп рддрдп рдХрд░े।
29 рдЕрдЧрд╕्рдд 1947 рдХो рдбॉ. рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдХो рдб्рд░ाрдл्рдЯिंрдЧ рдХрдоेрдЯी рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкूрд░ी рд╕рдоिрддि рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдк्рд░ाрд░ूрдк рддैрдпाрд░ рдХिрдпा। рд╕ंрд╡िрдзाрди рдмрдиाрдиे рдоें рдХुрд▓ 2 рд╕ाрд▓, 11 рдорд╣ीрдиे, 18 рджिрди рд▓рдЧे рдФрд░ 165 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдмैрдардХें рд╣ुрдИं।
рдЖрдЦिрд░рдХाрд░, 26 рдирд╡ंрдмрд░ 1949 рдХो рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдиे рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХो рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ рд▓िрдпा। рдЖрдЬ рдЗрд╕ी рджिрди рдХो рд╣рдо рд╕ंрд╡िрдзाрди рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрддे рд╣ैं।
ЁЯОЙ рд╕ंрд╡िрдзाрди рд▓ाрдЧू рд╣ुрдЖ – 26 рдЬрдирд╡рд░ी 1950
рд╕ंрд╡िрдзाрди рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП 26 рдЬрдирд╡рд░ी рдХी рддाрд░ीрдЦ рдЗрд╕рд▓िрдП рдЪुрдиी рдЧрдИ, рдХ्рдпोंрдХि 1930 рдоें рдЗрд╕ी рджिрди рдкूрд░्рдг рд╕्рд╡рд░ाрдЬ्рдп рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рдЧрдИ рдеी।
26 рдЬрдирд╡рд░ी 1950 рдХो рд╕ंрд╡िрдзाрди рд▓ाрдЧू рд╣ुрдЖ рдФрд░ рднाрд░рдд рдПрдХ рдЧрдгрддंрдд्рд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдмрдиा।
рдЗрд╕ी рджिрди рдбॉ. рд░ाрдЬेंрдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдмрдиे।
ЁЯУЪ рднाрд░рдд рдХे рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
рднाрд░рдд рдХा рд╕ंрд╡िрдзाрди рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд▓िрдЦिрдд рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╣ै рдЬिрд╕рдоें—
22 рднाрдЧ
395 рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж (рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें)
8 рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдпाँ
рд╢ाрдоिрд▓ рдеीं।
рдЖрдЬ рд╕ंрд╢ोрдзрдиों рдХे рдмाрдж рдЕрдиुрдЪ्рдЫेрдж 450+ рдФрд░ рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдпाँ 12 рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ैं।
рдЗрд╕рдоें рд▓ोрдХрддंрдд्рд░, рд╕рдоाрдирддा, рди्рдпाрдп, рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рдзрд░्рдордиिрд░рдкेрдХ्рд╖рддा, рд╕ंрдШीрдп рдвांрдЪा рдФрд░ рди्рдпाрдпрдкाрд▓िрдХा рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЬैрд╕ी рдоूрд▓्рдпрд╡ाрди рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
рднाрд░рдд рдХा рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиिрдпों рдХी рдХुрд░्рдмाрдиिрдпों, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ों рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХा рдирддीрдЬा рд╣ै। рдпрд╣ рд╣рд░ рднाрд░рддीрдп рдХो рди рд╕िрд░्рдл рдЕрдзिрдХाрд░ рджेрддा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдХрд░्рддрд╡्рдп рднी рд╕рдордЭाрддा рд╣ै।
рдЖрдЗрдП, рд╕ंрд╡िрдзाрди рджिрд╡рд╕ рдкрд░ рд╣рдо рд╕рднी рдпрд╣ рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ें рдХि рд╣рдо рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рд╕рдо्рдоाрди, рдкाрд▓рди рдФрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХрд░ेंрдЧे।
ЁЯУЬ рд╕ंрд╡िрдзाрди рджिрд╡рд╕ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп
✔ рдиाрдЧрд░िрдХों рдоें рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдмрдв़ाрдиा
✔ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиा
✔ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдоूрд▓्рдпों рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рдиा
✔ рджेрд╢ рдХे рдк्рд░рддि рдХрд░्рддрд╡्рдп рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕рдордЭाрдиा
ЁЯОЙ рджेрд╢рднрд░ рдоें рдХैрд╕े рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЗрд╕ рджिрди рд╕्рдХूрд▓–рдХॉрд▓ेрдЬ, рд╕рд░рдХाрд░ी рд╡ рдЧैрд░–рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдоें—
- рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा рдХा рдкाрда
- рдХ्рд╡िрдЬ़
- рдиिрдмंрдз
- рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
рднाрд░рдд рдХा рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕िрд░्рдл рдХाрдиूрдиों рдХी рдХिрддाрдм рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि 125 рдХрд░ोрдб़ рднाрд░рддीрдпों рдХी рдЖрд╢ा, рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рд╕рдоाрдирддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।
рдЖрдЗрдП, рдЗрд╕ рд╕ंрд╡िрдзाрди рджिрд╡рд╕ рдкрд░ рд╣рдо рд╕рднी рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХे рд╕ाрде рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХा рднी рдкाрд▓рди рдХрд░рдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ें।

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें
“рдЕрдЧрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдкрд╕ंрдж рдЖрдИ рд╣ो рддो рд╕ाрдЭा рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╕ुрдЭाрд╡ рдмрддाрдПँ।”