ЁЯОУ рдкोрд╕्рдЯ рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди (Master Degree)
ЁЯОУ рдкोрд╕्рдЯ рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди (Master Degree): рдЖрдкрдХा рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоाрдЗंрдб рдХрд░िрдпрд░ рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХा рд░ाрд╕्рддा
✍️ рд▓ेрдЦрдХ: рднूрдкेрди्рдж्рд░ рджрд╣िрдпा
рджोрд╕्рддों, рдЖрдк "рдоाрд╕्рдЯрд░" рд╢рдм्рдж рд╕ुрдирддे рд╣ी рд╕ोрдЪрддे рд╣ोंрдЧे рдХि рд╡рд╣ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЙрд╕ рдЪीрдЬ़ рдоें рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рд╣ै, рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоाрдЗंрдб рд╣ै। рдЖрдкрдиे рдХрдИ рдмाрд░ рд╕ुрдиा рд╣ोрдЧा — "рд╡ो рддो рдЙрд╕ рдХाрдо рдХा рдоाрд╕्рдЯрд░ рд╣ै!"
рдаीрдХ рд╡ैрд╕े рд╣ी рдЬрдм рдХोрдИ рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдХॉрд▓ेрдЬ рдХी рдкрдв़ाрдИ (Graduation) рдкूрд░ी рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ै, рддрдм рдЕрдЧрд░ рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рд╡िрд╖рдп рдХो рдФрд░ рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै, рдЙрд╕ рд╡िрд╖рдп рдХा рдПрдХ्рд╕рдкрд░्рдЯ рдмрдирдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рдоाрд╕्рдЯрд░ рдбिрдЧ्рд░ी (Post Graduation) рдХрд░рддा рд╣ै।
рдоाрд╕्рдЯрд░ рдбिрдЧ्рд░ी рдХिрд╕ी рдПрдХ рдЦाрд╕ рд╡िрд╖рдп рдоें рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬ्рдЮाрди рджेрддी рд╣ै, рддाрдХि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЙрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоाрдЗंрдб рдмрди рд╕рдХे рдФрд░ рдЕрдкрдиा рдХрд░िрдпрд░ рдПрдХ рдирдИ рдКँрдЪाрдИ рдкрд░ рд▓े рдЬा рд╕рдХे।
рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рдоें рдоैं, рднूрдкेрди्рдж्рд░ рджрд╣िрдпा, рдЖрдкрдХो рд╣рд░ рдЙрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди рдХोрд░्рд╕ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджूँрдЧा рдЬो рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рджрд░рд╡ाрдЬ़े рдЦोрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै — рд╡ो рднी рдПрдХрджрдо рдЖрд╕ाрди рдФрд░ рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े।
рдЪрд▓िрдП рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ैं — рдЕрдкрдиे рд╕рдкрдиों рдХे рдХрд░िрдпрд░ рдХी рдУрд░ рдПрдХ рдкрдХ्рдХा рдХрджрдо।
ЁЯз╛ рдкोрд╕्рдЯ рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?
рдкोрд╕्рдЯ рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди (PG) рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ोрддा рд╣ै рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди рдХे рдмाрдж рдХी рдкрдв़ाрдИ।
рдпрд╣ рдПрдХ рдРрд╕ी рдбिрдЧ्рд░ी рд╣ोрддी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдЪुрдиे рд╣ुрдП рд╡िрд╖рдп рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдкрдв़ाрдИ рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдмрдирддे рд╣ैं।
ЁЯХР рдЕрд╡рдзि (Duration): 2 рд╕ाрд▓
ЁЯОп рд▓рдХ्рд╖्рдп: рдПрдХ्рд╕рдкрд░्рдЯ рдмрдирдиा, рд░िрд╕рд░्рдЪ рдХрд░рдиा, рдХрд░िрдпрд░ рдоें рддрд░рдХ्рдХी рдкाрдиा।
ЁЯУШ рдкोрд╕्рдЯ рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХोрд░्рд╕ рдФрд░ рдЙрдирдХी рдЬाрдирдХाрд░ी
1️⃣ M.A. (Master of Arts)
ЁЯОУ рдпोрдЧ्рдпрддा: B.A. (рд╣िंрджी, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी, рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЖрджि рд╕े)
ЁЯУЪ рдХ्рдпा рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
- рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдЖрд▓ोрдЪрдиा, рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा
- рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд╕ोрдЪ
ЁЯСиЁЯПл рдХрд░िрдпрд░: рд╢िрдХ्рд╖рдХ, рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░, рд░िрд╕рд░्рдЪрд░, рд╕рд░рдХाрд░ी рдиौрдХрд░ी
2️⃣ M.Com. (Master of Commerce)
ЁЯОУ рдпोрдЧ्рдпрддा: B.Com
ЁЯУЪ рдХ्рдпा рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
- рдЕрдХाрдЙंрдЯिंрдЧ, GST, рдЯैрдХ्рд╕ेрд╢рди
- рдХॉрд░рдкोрд░ेрдЯ рдлाрдЗрдиेंрд╕, рдмैंрдХिंрдЧ
ЁЯТ╝ рдХрд░िрдпрд░: рдЕрдХाрдЙंрдЯेंрдЯ, рдмैंрдХ рдСрдлिрд╕рд░, рдЯैрдХ्рд╕ рдХंрд╕рд▓्рдЯेंрдЯ
3️⃣ M.Sc. (Master of Science)
ЁЯОУ рдпोрдЧ्рдпрддा: B.Sc (Physics, Chemistry, Biology, Maths)
ЁЯУЪ рдХ्рдпा рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
- рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рддрдХрдиीрдХ, рд░िрд╕рд░्рдЪ
- рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг
ЁЯФм рдХрд░िрдпрд░: рд▓ैрдм рдЕрд╕िрд╕्рдЯेंрдЯ, рд░िрд╕рд░्рдЪ рд╕ाрдЗंрдЯिрд╕्рдЯ, рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░
4️⃣ MBA (Master of Business Administration)
ЁЯОУ рдпोрдЧ्рдпрддा: рдХिрд╕ी рднी рд╡िрд╖рдп рд╕े рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди
ЁЯУЪ рдХ्рдпा рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
- рдмिрдЬрдиेрд╕ рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ, рдоाрд░्рдХेрдЯिंрдЧ, HR, рдлाрдЗрдиेंрд╕
ЁЯТ╝ рдХрд░िрдпрд░: рдХंрдкрдиी рдоें рдоैрдиेрдЬрд░, HR рд╣ेрдб, рдмिрдЬрдиेрд╕ рдбेрд╡ेрд▓рдкрд░
5️⃣ MCA (Master of Computer Applications)
ЁЯОУ рдпोрдЧ्рдпрддा: BCA рдпा рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕े рдЬुрдб़ी рдбिрдЧ्рд░ी
ЁЯУЪ рдХ्рдпा рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
- рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоिंрдЧ (Java, Python, etc.)
- рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдФрд░ рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдмрдиाрдиा
ЁЯТ╝ рдХрд░िрдпрд░: рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдбेрд╡рд▓рдкрд░, IT рдк्рд░ोрдлेрд╢рдирд▓
6️⃣ M.Ed. (Master of Education)
ЁЯОУ рдпोрдЧ्рдпрддा: B.Ed
ЁЯУЪ рдХ्рдпा рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
- рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдг рддрдХрдиीрдХ
- рдмाрд▓ рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╕्рдХूрд▓ рдк्рд░рдмंрдзрди
ЁЯСиЁЯПл рдХрд░िрдпрд░: рдк्рд░िंрд╕िрдкрд▓, рдЯ्рд░ेрдирд░, рд╢िрдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдХाрд░ी
7️⃣ LLM (Master of Law)
ЁЯОУ рдпोрдЧ्рдпрддा: LLB
ЁЯУЪ рдХ्рдпा рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
- рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди, рдХ्рд░िрдоिрдирд▓ рд▓ॉ
- рдХेрд╕ рд╕्рдЯрдбी рдФрд░ рдХाрдиूрди рдХी рдмाрд░ीрдХिрдпाँ
⚖️ рдХрд░िрдпрд░: рд╡рдХीрд▓, рдЬрдЬ рдХी рддैрдпाрд░ी, рд▓ॉ рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░
8️⃣ MSW (Master of Social Work)
ЁЯОУ рдпोрдЧ्рдпрддा: BSW рдпा рдХोрдИ рднी рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди
ЁЯУЪ рдХ्рдпा рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
- рд╕рдоाрдЬ рд╕ेрд╡ा рдХे рдХाрд░्рдп
- NGO рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПँ
ЁЯМ▒ рдХрд░िрдпрд░: рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा, NGO рд╡рд░्рдХрд░, рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░
9️⃣ MJMC (Master of Journalism and Mass Communication)
ЁЯОУ рдпोрдЧ्рдпрддा: BJMC рдпा рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди
ЁЯУЪ рдХ्рдпा рд╕िрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै:
- рди्рдпूрдЬ़ рд░िрдкोрд░्рдЯिंрдЧ, рдПрдбिрдЯिंрдЧ, рдХैрдорд░ा рд╡рд░्рдХ
- рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоीрдбिрдпा рдФрд░ рд╕्рдХ्рд░िрдк्рдЯ рд░ाрдЗрдЯिंрдЧ
ЁЯУ░ рдХрд░िрдпрд░: рд░िрдкोрд░्рдЯрд░, рдПंрдХрд░, рдпूрдЯ्рдпूрдмрд░, рдХंрдЯेंрдЯ рдХ्рд░िрдПрдЯрд░
ЁЯЯв рдкोрд╕्рдЯ рдЧ्рд░ेрдЬुрдПрд╢рди рдХрд░рдиे рдХे рдлाрдпрджे:
✅ рдХिрд╕ी рд╡िрд╖рдп рдоें рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬ्рдЮाрди
✅ рдХрд░िрдпрд░ рдоें рдк्рд░рдоोрд╢рди рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫी рд╕ैрд▓рд░ी
✅ рд░िрд╕рд░्рдЪ рдФрд░ PhD рдХे рд▓िрдП рд░ाрд╕्рддा
✅ рд╕рд░рдХाрд░ी рдиौрдХрд░िрдпों рдоें рдкाрдд्рд░рддा
✅ рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдеाрди рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди
ЁЯУМ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ (Conclusion):
"рдоाрд╕्рдЯрд░ рдбिрдЧ्рд░ी рди рдХेрд╡рд▓ рдЖрдкрдХे рдЬ्рдЮाрди рдХो рдмрдв़ाрддी рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЖрдкрдХो рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд╣рдЪाрди рджेрддी рд╣ै। рдЕрдкрдиे рд▓рдХ्рд╖्рдп рдФрд░ рд░ुрдЪि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕рд╣ी рдХोрд░्рд╕ рдЪुрдирдХрд░ рдЖрдк рднी рдЕрдкрдиे рдХрд░िрдпрд░ рдХो рдПрдХ рдирдИ рдКँрдЪाрдИ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪा рд╕рдХрддे рд╣ैं।"
ЁЯСЙ рдпे рдм्рд▓ॉрдЧ рдЦाрд╕рдХрд░ рдЙрдирдХे рд▓िрдП рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиा рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоाрдЗंрдб рдХрд░िрдпрд░ рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं — рдПрдХ рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рдХे рд╕ाрде।


рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें
“рдЕрдЧрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдкрд╕ंрдж рдЖрдИ рд╣ो рддो рд╕ाрдЭा рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╕ुрдЭाрд╡ рдмрддाрдПँ।”