ЁЯУЪ рджाрд╣िрдпा рджрд╣ाрдпाрдд рдЪेрддрдиा рд╕ृрдЬрди рдмुрдХ – рдк्рд░рдердо рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг 2025: рдПрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдХ्рд░ांрддि рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд
ЁЯУЪ рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЬाрдЧрд░ूрдХ рдХрд░рддी рдПрдХ рдЕрдиोрдЦी рдкुрд╕्рддрдХ – "рджाрд╣िрдпा рджрд╣ाрдпрдд рдЪेрддрдиा рд╕ृрдЬрди рдмुрдХ – рдк्рд░рдердо рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг 2025"
![]() |
| рдЪेрддрдиा рд╕ृрдЬрди рдмुрдХ рджाрд╣िрдпा рджрд╣ाрдпрдд |
> "рд╢िрдХ्рд╖ा рд╕िрд░्рдл рдбिрдЧ्рд░ी рдирд╣ीं, рдЪेрддрдиा рдХा рдмीрдЬ рд╣ै। рдпрд╣ी рдмीрдЬ рдЗрд╕ рдХिрддाрдм рдоें рдмोрдпा рдЧрдпा рд╣ै।"
рдирдорд╕्рдХाрд░ рд╕ाрдеिрдпो,
рдоैं рднूрдкेंрдж्рд░ рджाрд╣िрдпा, рдЖрдЬ рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдРрд╕ी рдХिрддाрдм рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд▓ेрдХрд░ рдЖрдпा рд╣ूँ рдЬो рд╕िрд░्рдл рдкрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд▓िрдЦी рдЧрдИ рд╣ै।
“рд╕рдоाрдЬ рдХो рдКँрдЪाрдЗрдпों рддрдХ рд▓े рдЬाрдиे рдХा рдмीрдб़ा рдЙрдаाрдпा рд╣ै, рдЕрдм рд╢рдм्рджों рд╕े рдЪेрддрдиा рдЬाрдЧेрдЧी…”
рдЖрдЬ рдоैं рдЖрдкрдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╣िрдд рдоें рд░рдЪिрдд рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдХрд░ाрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ूँ –
"рджाрд╣िрдпा рджрд╣ाрдпрдд рдЪेрддрдиा рд╕ृрдЬрди рдмुрдХ – рдк्рд░рдердо рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг 2025"
рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рд▓ेрдЦрдХ рд╣ैं – рд╢्рд░ी рд╕ोрдиू рджрд╣ाрдпрдд рдЬी, рдФрд░ рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рд╣рдоाрд░े рджाрд╣िрдпा рджрд╣ाрдпрдд рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рд╕рдоाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЪेрддрдиा рдХी рдорд╢ाрд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै।
✍️ рд▓ेрдЦрдХ рдХा рдкрд░िрдЪрдп:
рд╢्рд░ी рд╕ोрдиू рджрд╣ाрдпрдд,
рдкिрддा – рд╕्рд╡. рд╢्рд░ी рдЫोрдЯे рддाрдд рджрд╣ाрдкрдд
рдоाрддा – рд╕्рд╡. рд╢्рд░ीрдорддी рд░ुрдЬ्рдЬू рджेрд╡ी рджрд╣ाрдпрдд
- рд╢िрдХ्рд╖ा: рдиाрдЧौрдж (рд╕рддрдиा), рдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж, рднोрдкाрд▓, рдЗंрджौрд░
- рдпोрдЧ्рдпрддा: B.Sc, MBA (IPES рдЕрдХाрджрдоी, рдЗंрджौрд░), PGDCA, DCA, рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें Ph.D. (рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдЕрдз्рдпрдпрдирд░рдд)
- рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рджाрдпिрдд्рд╡:
- рджाрд╣िрдпा рджрд╣ाрдкрдд рд╕рдо्рднाрдЧीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖, рд╕рдо्рднाрдЧ рд░ीрд╡ा
- рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЖрдпोрдЧ рд╕рджрд╕्рдп (рджिрд▓्рд▓ी рд╕े)
- рд╕рдЪिрд╡ – рдо.рдк्рд░. рд▓िрдкिрдХ рд╡рд░्рдЧीрдп рд╢ाрд╕рдХीрдп рдХрд░्рдордЪाрд░ी рд╕ंрдШ, рд░ीрд╡ा
- рд╡рд░्рддрдоाрди рдкрджрд╕्рдеाрдкрдиा: рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╡िрднाрдЧ, рд░ीрд╡ा (рдо.рдк्рд░.)
ЁЯМ▒ рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдФрд░ рдк्рд░ेрд░рдгा
рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЙрдд्рдеाрди, рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдФрд░ рдк्рд░рдЧрддि рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рд╣ै। рд▓ेрдЦрдХ рд╢्рд░ी рд╕ोрдиू рджрд╣ाрдпрдд рдЬी рдХा рдпрд╣ рдк्рд░рдпाрд╕, рдЙрдирдХे рдоाрддा-рдкिрддा рдПрд╡ं рдЖрдд्рдоिрдХ рдк्рд░ेрд░рдгा рд╕े рдиिрдХрд▓ा рдПрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрдХрд▓्рдк рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд▓िрдЦा:
“рджाрд╣िрдпा рджрд╣ाрдпрдд рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि рд╕рдоाрдЬ рдХे рд╣рд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдк्рд░рдЧрддि, рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдФрд░ рд╕рдлрд▓рддा рдХी рдЪрд░рдо рд╕ीрдоा рдкाрдиे рдХी рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं рджेрддा рд╣ूँ।”
ЁЯУЦ рдЗрд╕ рдХिрддाрдм рдоें рдХ्рдпा рдЦाрд╕ рд╣ै?
рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рдХिрддाрдм рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЪेрддрдиा рдЖंрджोрд▓рди рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдЬिрди рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ рд▓िрдЦा рдЧрдпा рд╣ै, рд╡े рд╕ीрдзे рд╣рдоाрд░े рд╕рдоाрдЬ, рдЧाँрд╡ рдФрд░ рдпुрд╡ाрдУं рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ैं:
ЁЯУШ рдХिрддाрдм рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ:
- рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪेрддрдиा рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╕рдо्рдоाрди рдХी рднाрд╡рдиा рдХो рдмрдв़ाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ाрдордЧ्рд░ी
- рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдоुрдЦ्рдпा рдоंрдд्рд░ी рдж्рд╡ाрд░ рдк्рд░рд╕рди्рдирддा рд╡्рдпाрдк्рдд рдХी рдЧрдИ

рдоाрдз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ рдоुрдЦ्рдпा рдоंрдд्рд░ी рд╕ंрджेрд╢ - рд╢िрдХ्рд╖ा, рд░ाрдЬрдиीрддि, рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг рдФрд░ рдпुрд╡ाрдУं рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдкрд░ рдмрд▓

рдкрдж्рдорд╢्рд░ी рдмाрдмूрд▓ाрд▓ рджाрд╣िрдпा рдЬी - рдкूрдЬ्рдпрдиीрдп рдкрдж्рдорд╢्рд░ी рдмाрдмूрд▓ाрд▓ рджाрд╣िрдпा рдЬी рдХे рд╡िрдЪाрд░ों рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд
- рд╕рдоाрдЬ рдХे рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрд╣рдЪाрди рджिрд▓ाрдиे рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди

рд╕ोрдиू рджрд╣ाрдпрдд
ЁЯФЦ рд╕ंрдкाрджрдХीрдп рд╕ंрджेрд╢ (рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдХрд▓рдо рд╕े):
“рдЖрдЬ рдХा рдпुрд╡ा рдХрд╕ рдХा рдорд╣ाрдиाрдпрдХ рд╣ै। рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЕंрддिрдо рдЫोрд░ рдкрд░ рдмैрдаे рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рд▓ाрдн рджिрд▓ाрдХрд░ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХी рдмाрдЧрдбोрд░ рд╕ंрднाрд▓рдХрд░ рдЙрд╕े рдКँрдЪाрдЗрдпों рддрдХ рд▓े рдЬाрдиा рд╣ी рд╣рдоाрд░ा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै। рдЗрд╕ी рд╕ोрдЪ рдФрд░ рд╕ंрдХрд▓्рдк рдХे рд╕ाрде рд╣рдордиे ‘рджाрд╣िрдпा рджрд╣ाрдпрдд рдЪेрддрдиा рд╕ृрдЬрди рдмुрдХ’ рдХा рдк्рд░рдердо рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг 2025 рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा।”
ЁЯЩП рдоेрд░ी рдУрд░ рд╕े рд╡िрдирдо्рд░ рдЕрдкीрд▓:
рдоैं, рднूрдкेंрдж्рд░ рджाрд╣िрдпा, рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХो рд╕рдоाрдЬ рдоें рдлैрд▓ाрдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ूँ рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рд╕िрд░्рдл рдкрди्рдиों рдоें рд▓िрдЦे рд╢рдм्рдж рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╣рдоाрд░ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪेрддрдиा рдХी рдЖрд╡ाрдЬ़ рд╣ै।
рдЖрдкрд╕े рдЕрдиुрд░ोрдз рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХो рдкрдв़ें, рд╕рдоाрдЬ рдХे рдпुрд╡ाрдУं рдФрд░ рдЕрднिрднाрд╡рдХों рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдПँ।
рдЬрдм рд╕рдоाрдЬ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд╣ोрдЧा, рддрднी рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрднрд╡ рд╣ोрдЧा।
ЁЯУЧ рдкुрд╕्рддрдХ: рджрд╣िрдпा рджрд╣ाрд╡рдд рдЪेрддрдиा рд╕ृрдЬрди рдмुрдХ – рдк्рд░рдердо рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг 2025
✍️ рд▓ेрдЦрдХ: Sonu Dahayat
ЁЯУН рдк्рд░рдХाрд╢рдХ: рджाрд╣िрдпा рджрд╣ाрдпрдд рдЪेрддрдиा рд╕ृрдЬрди рдмैंрдХ, рд░ीрд╡ा (рдо.рдк्рд░.)
ЁЯОп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рд╢िрдХ्рд╖ा, рдЪेрддрдиा рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХा рд╕рд░्рд╡ांрдЧीрдг рд╡िрдХाрд╕
Sonu Dahawat рдЬी рдиे рдпрд╣ рдХिрддाрдм рдЗрд╕рд▓िрдП рд▓िрдЦी рд╣ै рддाрдХि рдЖрдЬ рдХे рдпुрд╡ाрдУं рдХो рд╕िрд░्рдл рдбिрдЧ्рд░ी рд╣ी рдирд╣ीं, рд╕ोрдЪрдиे рдФрд░ рд╕рдордЭрдиे рдХी рджिрд╢ा рдоिрд▓े। рд╡े рдЦुрдж рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдкृрд╖्рдарднूрдоि рд╕े рд╣ैं, рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЕрдиुрднрд╡ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдпे рд╕ंрджेрд╢ рд╕рдоाрдЬ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдпा рд╣ै।
ЁЯУМ рдпрд╣ рдХिрддाрдм рдХिрд╕े рдкрдв़рдиी рдЪाрд╣िрдП?
рд╣рд░ рд╡рд╣ рдпुрд╡ा рдЬो рд╕рдоाрдЬ рдоें рдХुрдЫ рдЕрдЪ्рдЫा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै।
рд╣рд░ рдоाрддा-рдкिрддा рдЬो рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд╣ैं।
рд╣рд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ, рдЬो рд╕िрд░्рдл рдкрдв़ाрдиा рдирд╣ीं, рдмрджрд▓ाрд╡ рд▓ाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं।
рд╣рд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी, рдЬो рдЖрдЧे рдмрдв़рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рджिрд╢ा рдирд╣ीं рдЬाрдирддा।
ЁЯУв рдоेрд░ा рд╕ंрджेрд╢
> "рд╣рдоाрд░े рд╕рдоाрдЬ рдХो рдмрджрд▓рдиे рдХी рддाрдХрдд рд╣рдоाрд░े рд╡िрдЪाрд░ों рдоें рд╣ै, рдФрд░ рдпрд╣ рдХिрддाрдм рдЙрд╕ी рд╡िрдЪाрд░ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ै।"
рдоैं рд╕рднी рдкाрдардХों рд╕े рдиिрд╡ेрджрди рдХрд░рддा рд╣ूँ рдХि рдПрдХ рдмाрд░ рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХो рдЬрд░ूрд░ рдкрдв़ें рдФрд░ рдЗрд╕े рдЕрдкрдиे рдЧाँрд╡, рд╕्рдХूрд▓ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЖрдЧे рдкрд╣ुँрдЪाрдПँ।
рдПрдХ рдХिрддाрдм рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдмрджрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै, рдФрд░ рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдкूрд░े рд╕рдоाрдЬ рдХो।
✍️ рд▓ेрдЦрдХ: Sonu Dahawat
ЁЯМ▒ рдк्рд░рдХाрд╢рди рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЪेрддрдиा рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░
ЁЯФЧ рдк्рд░рд╕्рддुрддрдХрд░्рддा: рднूрдкेंрдж्рд░ рджाрд╣िрдпा (рдм्рд▓ॉрдЧ – dahiyabhupend.blogspot.com)


рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें
“рдЕрдЧрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдкрд╕ंрдж рдЖрдИ рд╣ो рддो рд╕ाрдЭा рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╕ुрдЭाрд╡ рдмрддाрдПँ।”